Decubitus wordt gemeld in elke gezondheidszorgomgeving, treft elke leeftijdsgroep en is kostbaar in de zin van kwaliteit van leven en middelen van de gezondheidszorg. 

Decubitus ontwikkelt zich wanneer een aanhoudende druk op een botachtige plaats een gezonde capillaire doorbloeding belemmert, wat tot weefselversterf leidt. Dat is doorgaans het geval boven een botuitsteeksel, maar het kan overal optreden waar de doorbloeding naar de huid wordt belemmerd. De etiologie van decubitus onderscheidt meerdere factoren, waarbij druk, schuifkracht, vocht en temperatuur de belangrijkste extrinsieke factoren zijn. In de literatuur zijn meer dan 100 extrinsieke en intrinsieke risicofactoren vastgesteld, die de weefseltolerantie verkleinen en de patiëntgevoeligheid vergroten.

Pathofysiologie

Het lichaam heeft zich zodanig ontwikkeld dat het korte perioden van hoge druk of langere perioden van lage druk aankan: die zijn kenmerkend voor het dagelijks leven. Maar wanneer de zelfstandige mobiliteit en weefseltolerantie worden aangetast door ziekten of kwalen, neemt het risico van decubitus toe. Langdurig samendrukken en/of vervorming van subcutaan weefsel kan de toevoer van essentiële zuurstof en voedingsstoffen naar het weefsel verminderen, wat leidt tot de opbouw van toxische metabolieten.

Een lage druk op de huid van 6 mmHg kan al de capillaire doorbloeding verstoppen en met grote individuele verschillen kan men onmogelijk zeggen wat voor iedereen afzonderlijk een 'veilig' niveau is.

Normale fysiologische reactie op druk

Gezonde individuen maken elke vijf minuten een onbewuste beweging om langdurige druk te vermijden, ook tijdens hun slaap. Die beweging ontlast het weefsel en er vindt reperfusie plaats d.m.v. een proces van 'reactieve hyperemie', dat wil zeggen een bloedstroom naar het weefsel. Die normale fysiologische reactie voorziet het weefsel van nieuwe zuurstof en voedingsstoffen en verwijdert giftig afval: dat kan zich uiten op het oppervlak van de huid in de vorm van een roodverkleuring (erythema), die onder lichte druk van een vinger wit wordt.

Opmerking: dit verschijnsel mag niet worden verward met een roodheid die aanhoudt en niet wegdrukbaar is (decubitus van graad 1) of met de reperfusie die optreedt na langdurige ischemie en die is gekoppeld aan reperfusieletsel.

Preventieve en therapeutische strategieën

Ligoppervlakken waarin de druk wisselt of herverdeeld wordt, bootsen de spontane bewegingen van het lichaam na door steeds automatisch het weefsel te ontlasten door middel van het vullen en ontluchten van delen van een matras of kussen. Het effect is meetbaar in het laboratorium m.b.v. de studies Oppervlaktedruk (Interface Pressure, IP) en Doppler Perfusie en het principe achter de ontwikkeling van die toestellen wordt veel gedetailleerder onderzocht in de brochure De principes van wisseldruk, die verkrijgbaar is bij ArjoHuntleigh.

Wisseldruk werd, in tegenstelling tot andere methoden, uitsluitend ontwikkeld voor de behandeling van decubitus en wordt als zodanig ondersteund door een zeer breed scala aan klinisch bewijsmateriaal uit omvangrijke, zeer wisselende studies naar klinische resultaten tot specialistische zorg als intensive care, brandwonden, letsels aan de wervelkolom en reconstructieve chirurgie.